UBND tỉnh Khánh Hòa vừa có quyết định ban hành Quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ từ nguồn ngân sách nhà nước do UBND tỉnh tài trợ, đặt hàng nhằm bảo đảm tính trung thực, khách quan, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Quy tắc nhằm bảo đảm tính trung thực, khách quan, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ảnh minh họa (nguồn: Internet).
Quy tắc áp dụng đối với Sở Khoa học và Công nghệ; tổ chức chủ trì, tổ chức phối hợp, chủ nhiệm nhiệm vụ và các thành viên tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo sử dụng ngân sách nhà nước do tỉnh tài trợ, đặt hàng; thành viên hội đồng tư vấn, chuyên gia, tổ chức, cá nhân tham gia tư vấn, phản biện, đánh giá kết quả nhiệm vụ và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Quy tắc quy định cụ thể các hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, trong đó có ngụy tạo, giả mạo dữ liệu nghiên cứu; đạo văn; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở, can thiệp trái quy định vào hoạt động đánh giá, phản biện khoa học; che giấu rủi ro, truyền bá thông tin sai sự thật, tiết lộ dữ liệu nhạy cảm trái phép và sử dụng kinh phí, thiết bị, vật tư nghiên cứu vào mục đích cá nhân. Hành vi ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu được xác định là vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học.
Đối với quá trình đề xuất, thực hiện nhiệm vụ, xây dựng báo cáo và công bố kết quả nghiên cứu, các tổ chức, cá nhân phải bảo đảm tính trung thực, khách quan; tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ; ghi nhận đầy đủ đóng góp của các bên liên quan; bảo mật thông tin và bảo vệ quyền riêng tư của đối tượng nghiên cứu. Quy tắc cũng đặt ra yêu cầu về thu thập, quản lý, lưu trữ dữ liệu; trích dẫn tài liệu; công khai nguồn tài trợ, xung đột lợi ích; sử dụng trí tuệ nhân tạo và hợp tác học thuật, hợp tác quốc tế. Trong đó, trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ, người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng đối với nội dung, sản phẩm và tài liệu do công cụ này tạo ra.
Để phòng ngừa vi phạm, Quy tắc yêu cầu hướng dẫn, tập huấn định kỳ hằng năm về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp; tổ chức, cá nhân tham gia thực hiện nhiệm vụ phải ký cam kết tuân thủ, kê khai thông tin liên quan đến nguồn tài trợ, xung đột lợi ích, đóng góp nghiên cứu và việc sử dụng trí tuệ nhân tạo. Dữ liệu gốc, nhật ký nghiên cứu, các phiên bản bản thảo và hồ sơ liên quan phải được lưu giữ đầy đủ, bảo đảm khả năng truy xuất, kiểm chứng và đối chiếu.
Về trách nhiệm thực hiện, cá nhân nghiên cứu, tổ chức chủ trì, chủ nhiệm nhiệm vụ, trưởng nhóm nghiên cứu, thành viên hội đồng và chuyên gia tư vấn, phản biện, đánh giá có trách nhiệm tuân thủ Quy tắc, chủ động phòng ngừa, phát hiện và báo cáo hành vi vi phạm. Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì tham mưu, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện; tiếp nhận thông tin về dấu hiệu vi phạm và tổ chức hoặc tham mưu xác minh, kết luận, xử lý theo thẩm quyền.
Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, các biện pháp xử lý có thể bao gồm nhắc nhở, cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu khắc phục, cải chính hoặc rút kết quả nghiên cứu; tạm dừng hoặc chấm dứt việc chủ trì, tham gia nhiệm vụ; không xem xét giao nhiệm vụ trong thời hạn theo quy định; thu hồi kinh phí, kết quả nghiệm thu, danh hiệu, giải thưởng hoặc hình thức khen thưởng có liên quan. Việc xem xét, xử lý phải bảo đảm khách quan, công bằng, đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và quyền giải trình, khiếu nại của tổ chức, cá nhân liên quan.
Sở Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương và các tổ chức, cá nhân liên quan triển khai thực hiện; theo dõi, kiểm tra, tham mưu đánh giá kết quả thực hiện Quy tắc. Các cơ quan, đơn vị, địa phương và cá nhân có liên quan phối hợp cung cấp thông tin, số liệu, kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc để xem xét, giải quyết theo quy định.
Thanh Hiền