Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT quy định hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền học sinh, nhằm bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng. Từ thực tế triển khai tại các trường tiểu học, yêu cầu đặt ra không chỉ là bố trí thêm những hoạt động phù hợp mà còn phải bảo đảm đội ngũ giáo viên, kinh phí và phân định rõ trách nhiệm của nhà trường, địa phương.
Các hoạt động thể thao trong trường học giúp học sinh rèn luyện thể chất, tăng cường gắn kết - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Trang
Chủ động nguồn lực để tổ chức hoạt động tăng cường miễn phí
Năm học 2026-2027, học sinh lớp 1 và lớp 2 Trường Tiểu học Cầu Giấy B (Hà Nội) được học 2 tiết tiếng Anh tăng cường mỗi tuần mà không phải đóng thêm kinh phí. Khác với những năm trước từng tổ chức chương trình liên kết tiếng Anh, năm nay trường chủ động bố trí giáo viên giảng dạy, bảo đảm tất cả học sinh trong cùng khối lớp đều được tham gia.
Theo bà Nguyễn Thanh Huyền, Hiệu trưởng nhà trường, việc tổ chức tiếng Anh tăng cường cho học sinh lớp 1, lớp 2 không đơn giản bởi không phải trường nào cũng có đủ giáo viên. Vì vậy, ngay từ mùa hè, trường đã rà soát đội ngũ, xây dựng kế hoạch và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai đồng đều giữa các lớp.
Bà Nguyễn Thanh Huyền: Chủ động nguồn lực để tổ chức hoạt động tăng cường miễn phí
Ngoài tiếng Anh, học sinh còn được tham gia các hoạt động âm nhạc, mỹ thuật, giáo dục thể chất và Tin học. Đáng chú ý, học sinh lớp 4, lớp 5 được học bơi miễn phí tại bể bơi của trường, hướng tới mục tiêu khi hoàn thành cấp tiểu học, các em có kỹ năng bơi.
Anh Nguyễn Thế Anh, phụ huynh có hai con học tại trường, cho biết các con đặc biệt hào hứng với những tiết bơi, bóng rổ, mỹ thuật. Có những buổi học bơi, từ hôm trước các con đã chuẩn bị sẵn đồ bơi, kính bơi để chờ đến giờ học. Theo anh, điều đáng mừng là những hoạt động này khiến học sinh cảm thấy mình "được" đến trường, thay vì "phải" đến trường.
Anh Thế Anh cũng đánh giá cao việc duy trì các câu lạc bộ sau giờ học. Khi nhiều gia đình không thể đón con vào lúc 16 giờ, việc học sinh được tiếp tục vận động, vui chơi trong môi trường an toàn giúp phụ huynh yên tâm hơn. Với những hoạt động theo nhu cầu, anh sẵn sàng đăng ký cho con nếu được tổ chức phù hợp và thu phí đúng quy định.
Tuy nhiên, để duy trì các hoạt động tăng cường miễn phí, bài toán lớn nhất của nhà trường vẫn là nhân lực và kinh phí. Với quy mô gần 3.800 học sinh tại ba điểm trường, ngay từ mùa hè, Trường Tiểu học Cầu Giấy B đã ký hợp đồng bổ sung 11 giáo viên, gồm 6 giáo viên tiếng Anh và 5 giáo viên giáo dục thể chất.
Bà Nguyễn Thanh Huyền cho biết, trường phải điều tiết giáo viên giữa các điểm trường, tận dụng đội ngũ hiện có để giảm chi phí hợp đồng bên ngoài. Nếu phân công thêm tiết cho giáo viên đã đủ định mức, nhà trường phải tính đến kinh phí chi trả tiền dạy vượt giờ. "Có lẽ khó khăn nhất đấy là kinh phí để hợp đồng với giáo viên", bà Huyền chia sẻ.
Dù có điều kiện cơ sở vật chất tương đối thuận lợi, trường vẫn phải tiếp tục bổ sung học liệu, trang thiết bị và cân đối nguồn kinh phí để triển khai đồng bộ tại ba điểm trường. Nhà trường đã đề xuất chính quyền địa phương hỗ trợ thêm nguồn lực, nhất là kinh phí hợp đồng giáo viên. Theo bà Huyền, phương án bổ sung ngân sách đang được xem xét, song chưa xác định cụ thể mức hỗ trợ.
Học bơi miễn phí là một trong những hoạt động tăng cường được các em học sinh yêu thích - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Trang
Học tăng cường miễn phí, học theo nhu cầu phải tự nguyện
Tại Trường Tiểu học Long Biên (Hà Nội), nhà trường đang rà soát, điều chỉnh kế hoạch giáo dục để đáp ứng yêu cầu của Thông tư 85. Theo cô Hiệu trưởng Nguyễn Thị Hằng, bên cạnh việc duy trì các hoạt động âm nhạc, mỹ thuật, rèn kỹ năng và đọc sách tại thư viện, trường bổ sung tiếng Anh cho học sinh lớp 1, lớp 2, tăng cường giáo dục thể chất, hoạt động trải nghiệm và thí điểm giáo dục trí tuệ cảm xúc (EQ).
Bà Nguyễn Thị Hằng: Nhà trường phân định rõ hoạt động tăng cường miễn phí và hoạt động theo nhu cầu, bảo đảm quyền lợi của mọi học sinh
Điểm được nhà trường chú trọng là phân định rõ hoạt động tăng cường dành cho tất cả học sinh với những chương trình đáp ứng nhu cầu riêng. Bà Hằng cho biết, các hoạt động giáo dục chính khóa và tăng cường được bố trí trong kế hoạch giáo dục, không thu kinh phí của phụ huynh. Những chương trình theo nhu cầu được tổ chức sau thời gian học chung, không xếp đan xen vào thời khóa biểu; việc đăng ký trên tinh thần tự nguyện, mức thu công khai và thực hiện theo quy định của HĐND TP. Hà Nội.
Tại các lớp học, học sinh hào hứng với những hoạt động thực hành, trải nghiệm. Em Nguyễn Hải Hân, học sinh lớp 3B2, yêu thích tiết STEM vì được vận dụng kiến thức để làm các sản phẩm như lọ hoa, kệ sách, hộp đựng bút. Còn Nguyễn Ngọc Bảo Anh, học sinh lớp 5B2, thích bóng rổ vì được vận động, rèn luyện sự khéo léo và nâng cao sức khỏe.
Với phụ huynh, ngoài mong muốn con được phát triển năng khiếu, thời gian tổ chức các hoạt động cũng là vấn đề đáng quan tâm. Anh Trần Văn Hiệp, phụ huynh có con học lớp 2, cho biết nhiều gia đình chỉ có thể đón con vào khoảng 17 giờ đến 17 giờ 30. Vì vậy, anh mong trường tiếp tục duy trì các chương trình tiếng Anh, STEM, kỹ năng sống và năng khiếu sau giờ học, tạo thuận lợi cho việc đưa đón. "Tôi sẵn sàng cho con tham gia nếu các môn, các câu lạc bộ phù hợp với sở thích và năng khiếu của con, với mức thu hợp lý và công khai", anh Hiệp chia sẻ.
Việc tổ chức hoạt động tăng cường miễn phí, đồng thời đáp ứng nhu cầu học tập riêng của học sinh, đòi hỏi nhà trường phải tính toán cả nội dung và thời gian thực hiện. Nếu không phân định rõ, những hoạt động thuộc trách nhiệm bảo đảm cho tất cả học sinh có thể bị tổ chức dưới hình thức thu phí, hoặc việc đáp ứng nhu cầu của một nhóm học sinh lại ảnh hưởng đến quyền lợi học tập của những em khác.
Không thể chuyển trách nhiệm của nhà trường thành khoản đóng góp của phụ huynh
Trao đổi về những vấn đề đặt ra trong quá trình triển khai Thông tư 85, TS. Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT), nhấn mạnh việc phân định hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu phải căn cứ vào bản chất nội dung, không đơn thuần dựa vào tên gọi. Cùng là tiếng Anh, nghệ thuật hay hoạt động trải nghiệm, nếu đó là nội dung cần thiết cho tất cả học sinh thì phải được xác định trong kế hoạch tăng cường, bảo đảm các em đều có cơ hội tiếp cận mà không phải đóng phí. Với những trường đã có đủ điều kiện nhưng trước đây vẫn tổ chức các nội dung tăng cường có thu tiền, nhà trường phải rà soát lại kế hoạch, xác định đúng nhiệm vụ và sử dụng hiệu quả nguồn lực hiện có.
Các hoạt động giáo dục theo nhu cầu tiếp tục duy trì đang rà soát, điều chỉnh kế hoạch giáo dục để đáp ứng yêu cầu của Thông tư 85 - Ảnh: chinhphu.vn/Thu Trang
Về kinh phí, ông Tài khẳng định: "Không thu phí học sinh không có nghĩa là chúng ta không cần kinh phí để triển khai nội dung này".
Theo ông, những hoạt động thuộc định mức làm việc phải được phân công phù hợp cho giáo viên; trường hợp vượt định mức thì được chi trả theo quy định. Với các nội dung cần huy động chuyên gia, nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia, ngân sách nhà nước phải bảo đảm kinh phí thực hiện theo quy định. Chính quyền địa phương có trách nhiệm xây dựng chính sách, bố trí nguồn lực để nhà trường triển khai, thay vì chuyển gánh nặng chi phí sang phụ huynh. Ông cũng chỉ rõ, có nơi đã đủ điều kiện thực hiện ngay, nhưng một số địa phương vẫn thiếu giáo viên, cơ sở vật chất và kinh phí. Những địa phương này phải xác định rõ trách nhiệm và có phương án khắc phục, bởi khi chưa triển khai được các hoạt động cần thiết, chính học sinh trên địa bàn là những người chịu thiệt thòi.
Một vấn đề khác được ông Tài đặc biệt lưu ý là quyền lợi của học sinh không đăng ký hoạt động theo nhu cầu. Ông lấy ví dụ, một lớp có 30 học sinh đăng ký chương trình có thu phí, 5 em không tham gia thì nhà trường không thể lấy số đông làm căn cứ tổ chức hoạt động trong thời gian học chung, buộc 5 em còn lại sang thư viện hoặc địa điểm khác. "Thì lần này dứt khoát không", ông Tài nhấn mạnh. Theo ông, các hoạt động theo nhu cầu phải được bố trí phù hợp, không ảnh hưởng đến thời gian, không gian học tập chung. Chỉ khi bảo đảm được nguyên tắc này, việc đăng ký tham gia mới thực sự xuất phát từ nhu cầu tự nguyện của phụ huynh, học sinh.
Thông tư 85 có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Những khó khăn được các nhà trường nêu ra cho thấy, để thực hiện đầy đủ quy định, bên cạnh việc chủ động sắp xếp lại hoạt động giáo dục, cần có sự vào cuộc của chính quyền địa phương trong bảo đảm nguồn lực, để quyền lợi học tập của học sinh không phụ thuộc vào khả năng đóng góp của gia đình.
Theo baochinhphu.vn
Xem bản tin gốc của Báo Chính phủ tại đây