Sau thời gian triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm”, tỉnh Khánh Hòa đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Tỉnh đã hoàn thành lấy mẫu tại 2.124 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bàn giao 1.240 mẫu đủ tiêu chuẩn giám định ADN; tìm kiếm, quy tập 59 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 39 hài cốt được tìm thấy tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh. Những kết quả bước đầu tạo cơ sở để tỉnh tiếp tục tập trung nguồn lực, đẩy nhanh việc xác minh, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.
Các lực lượng tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh - một trong những địa bàn đạt kết quả nổi bật trong “Chiến dịch 500 ngày đêm”. (Ảnh: Bảo Anh).
Những địa bàn còn nhiều thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ
Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Khánh Hòa có diện tích tự nhiên 8.555,86km², với 65 đơn vị hành chính cấp xã. Địa bàn rộng, địa hình đa dạng từ đồng bằng, trung du, miền núi đến biển, đảo. Trong đó có nhiều khu vực từng là căn cứ cách mạng, chiến trường ác liệt trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ như: Chiến khu, Đá Bàn, Đồng Bò, Hòn Dữ, Hòn Hèo, Núi Chúa, Cà Đú, Ma Nới; các khu căn cứ cách mạng ATK Bác Ái, Thuận Bắc, Phước Hà, Thuận Nam và khu vực đô thị Nha Trang, Diên Khánh, Ninh Hòa…
Trong các cuộc kháng chiến, nhiều cán bộ, chiến sĩ và Nhân dân đã hy sinh, được an táng ban đầu tại các chiến trường. Đến nay, vẫn còn nhiều thông tin về liệt sĩ, hài cốt liệt sĩ cần tiếp tục xác minh. Nhiều hài cốt đã được quy tập về nghĩa trang liệt sĩ nhưng chưa xác định được danh tính.
Toàn tỉnh hiện có 8 nghĩa trang liệt sĩ với 2.124 mộ chưa xác định được thông tin; 2.211 liệt sĩ chưa được quy tập về các nghĩa trang; 424 khu vực và 2.390 thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ cần tiếp tục xác minh, kết luận.
Trước yêu cầu đó, tỉnh đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và lực lượng chức năng để triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm).
Ban Chỉ đạo cấp tỉnh xác định 4 nội dung trọng tâm, 11 nội dung, chỉ tiêu, biện pháp. Trong đó, xác minh, kết luận 168 khu vực, 946 thông tin mộ liệt sĩ, quy tập 150 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với 2.124 mộ chưa xác định thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ; đẩy mạnh, hoàn thành rà phá bom mìn, vật liệu nổ phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Quá trình thực hiện được quán triệt theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền.
80 ngày hoàn thành lấy mẫu 2.124 mộ liệt sĩ
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chiến dịch là lấy mẫu hài cốt tại các mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ giám định ADN. Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh đã thành lập tổ chuyên môn, huy động 25 cán bộ, chiến sĩ thuộc lực lượng tìm kiếm; phối hợp với lực lượng dân quân địa phương từ 15 - 20 người; ngành Y tế cử 2 - 3 bác sĩ pháp y; các xã, phường huy động từ 5 - 10 cán bộ, công chức, viên chức cùng hàng trăm ngày công lao động tại địa phương; bảo đảm vật chất, trang thiết bị, kinh phí, phương tiện, nhiên liệu phục vụ nhiệm vụ.
Việc lấy mẫu được thực hiện thận trọng, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và sự tôn nghiêm đối với các phần mộ liệt sĩ. Thông tin trên bia mộ, hồ sơ liên quan được kiểm tra, số hóa, cập nhật trên phần mềm và cơ sở dữ liệu quốc gia; đồng thời đối chiếu với hồ sơ giấy, biên bản thực địa và dữ liệu điện tử nhằm bảo đảm tính thống nhất, chính xác.
Từ ngày 26/5 đến ngày 13/8/2026, sau 80 ngày liên tục thực hiện, tỉnh đã hoàn thành lấy mẫu tại 2.124/2.124 mộ liệt sĩ ở 7 nghĩa trang, sớm hơn kế hoạch đề ra là vào tháng 12/2026. Trong số này, có 1.240 mẫu đủ tiêu chuẩn giám định ADN, chiếm 58,38%; 884 mẫu không đủ tiêu chuẩn. Toàn bộ 1.240 mẫu đủ tiêu chuẩn đã được bàn giao cho Viện Pháp y Quân đội để thực hiện giám định.
Từ khi triển khai Chiến dịch, Khánh Hòa đã quy tập được 59 hài cốt liệt sĩ, trong đó 14 trường hợp đã xác định đầy đủ danh tính. (Ảnh: Bảo Anh).
Từ từng nguồn tin đến những hài cốt liệt sĩ được tìm thấy
Cùng với việc lấy mẫu hài cốt tại các nghĩa trang, tỉnh triển khai thu thập mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ, đồng thời đẩy mạnh xác minh thông tin và tổ chức tìm kiếm, quy tập tại những khu vực có căn cứ.
Đến ngày 10/9/2026, toàn tỉnh đã rà soát, cập nhật 10.769 hồ sơ thân nhân liệt sĩ; 12.206 hồ sơ liệt sĩ; lập dữ liệu trên cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đối với 4.704 trường hợp thân nhân của liệt sĩ chưa xác định được thông tin để phục vụ thu thập mẫu ADN.
Tổng số mẫu ADN thân nhân đã thu thập là 2.740/3.018 mẫu, đạt 90,7% kế hoạch. Để thực hiện nhiệm vụ này, hơn 320 lượt cán bộ công an cấp xã, đoàn viên, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã được huy động.
Trong công tác tìm kiếm, quy tập, các lực lượng đã tổ chức khảo sát, xác minh tại những địa bàn có địa hình phức tạp, thông tin chưa đầy đủ. Toàn tỉnh đã khảo sát, xác minh 93 khu vực, với khoảng 69 hài cốt liệt sĩ chưa xác định được vị trí cụ thể.
Qua tìm kiếm, tỉnh đã quy tập được 59 hài cốt liệt sĩ, đạt 39,33% chỉ tiêu. Trong số này, 14 trường hợp đã xác định đầy đủ danh tính, tổ chức lễ truy điệu, an táng; 45 hài cốt chưa xác định được danh tính, dự kiến tổ chức lễ truy điệu, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung.
Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong (bên phải) và các đại biểu di chuyển hài cốt liệt sĩ đến ô mộ để an táng trong Lễ truy điệu, an táng 45 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hòn Dung. Ảnh minh họa (nguồn: khanhhoa.gov.vn).
Đặc biệt, một trong những kết quả nổi bật của chiến dịch là việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh. Từ các nguồn thông tin công khai, hồ sơ khảo sát của các địa phương trước đây, Hội đồng Chính sách, Ban Chỉ đạo cấp xã, nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa, ngày 19/8/2026, lực lượng chức năng phát hiện dấu tích cùng một số di vật (dép cao su, dầu gió, chai thuốc Tây…) được xác định liên quan đến cán bộ, chiến sĩ, người hoạt động cách mạng hy sinh trong các cuộc kháng chiến.
Trên cơ sở đó, Ban Chỉ đạo Chiến dịch xác định có đủ căn cứ để tổ chức tìm kiếm. Các lực lượng tiếp tục mở rộng tìm kiếm tại 5 khu vực, với diện tích khoảng 1.700m² và các khu vực lân cận. Có thời điểm 7 máy đào, máy ủi cùng hàng trăm dụng cụ được huy động; 180 đến 200 người tham gia tại hiện trường.
Tại khu vực tìm kiếm, 3 lán trại lớn và hàng chục lán nhỏ được dựng lên để phục vụ lực lượng làm nhiệm vụ. Các khâu tìm kiếm được thực hiện thận trọng, đúng quy định, bảo đảm an toàn.
Đến ngày 5/9/2026, lực lượng chức năng đã tìm thấy 39 hài cốt liệt sĩ tại khu vực Nhà lao Thành Diên Khánh. Ngày 6/9/2026, sau khi kết luận không còn hài cốt tại các khu vực đã xác định, lực lượng tìm kiếm kết thúc nhiệm vụ tại đây.
Từ khi triển khai chiến dịch đến nay, cấp tỉnh đã tổ chức 1 lễ truy điệu, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận; cấp xã tổ chức 4 lễ truy điệu, an táng.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng yêu cầu các đơn vị, địa phương đẩy nhanh xác minh, tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. (Ảnh: Bảo Anh).
Tiếp tục tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ
Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Chỉ đạo Chiến dịch cũng chỉ rõ một số hạn chế. Công tác tuyên truyền ở một số địa phương chưa thực sự sâu rộng, đa dạng và hiệu quả; số lượng thông tin mới về liệt sĩ, mộ liệt sĩ còn ít. Việc rà soát, thống kê số lượng mộ tại một số nghĩa trang chưa đầy đủ.
Một số địa phương chưa thật sự quyết liệt trong thu thập thông tin, tìm kiếm, quy tập; chưa có nhiều giải pháp huy động các lực lượng tham gia. Một số hội nghị xác minh, kết luận khu vực tại cấp xã còn chậm tổ chức; có nơi chưa nắm chắc quy định, việc báo cáo chưa đúng quy định, gây khó khăn cho công tác tổng hợp.
Nguyên nhân chủ yếu là do thời gian từ khi liệt sĩ hy sinh đến nay đã kéo dài, thông tin ngày càng ít; nhiều nhân chứng tuổi cao, sức yếu; địa hình có nhiều thay đổi, nhiều khu vực trước đây là chiến trường nay đã trở thành khu dân cư hoặc được triển khai các công trình dân sinh.
Việc sắp xếp đơn vị hành chính cũng làm thay đổi địa giới, tên gọi và đơn vị quản lý; công tác bàn giao hồ sơ, tài liệu ở một số nơi chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc rà soát, tìm kiếm và xác minh, kết luận.
Từ thực tế đó, ngày 11/9/2026, tại hội nghị đánh giá kết quả triển khai thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm” và sơ kết công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, ông Nguyễn Việt Hùng - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị, thời gian tới, các địa phương khẩn trương khắc phục tình trạng không đồng đều về tiến độ; đẩy nhanh xác minh, kết luận các địa bàn; tăng cường phối hợp trong quản lý hồ sơ, đối chiếu số liệu.
Bộ CHQS tỉnh rà soát, cụ thể hóa các nhiệm vụ còn lại của Chiến dịch, nhất là đến hết năm 2026 và chuẩn bị nhiệm vụ năm 2027; xây dựng kế hoạch cụ thể theo từng khu vực, xác định rõ nhiệm vụ, lực lượng, thời gian và kết quả cần đạt. Ưu tiên những khu vực có nguồn tin đáng tin cậy, đã được xác minh, đủ cơ sở triển khai. Với những nơi cần bổ sung căn cứ, tiếp tục phối hợp làm rõ để lựa chọn cách tổ chức tìm kiếm phù hợp.
Cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu các xã, phường được Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu trực tiếp cùng cơ quan quân sự và các lực lượng ở cơ sở tổ chức thực hiện; chủ động gặp gỡ nhân chứng, cựu chiến binh, người cao tuổi để ghi nhận, khai thác, kiểm tra và lưu giữ những nguồn thông tin.
Đối với công tác giám định ADN, đối sánh và xác định danh tính liệt sĩ, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng nhấn mạnh, “hoàn thành khâu lấy mẫu là kết quả quan trọng, tạo cơ sở để tiếp tục thực hiện mong mỏi của gia đình là xác định được danh tính liệt sĩ”. Vì vậy, Bộ CHQS tỉnh được giao làm đầu mối theo dõi số mẫu đã bàn giao, phối hợp chặt chẽ với cơ quan giám định. Sở Nội vụ phối hợp Công an tỉnh, các địa phương rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, thông tin thân nhân để phục vụ đối sánh. Công an tỉnh tiếp tục tổ chức thu nhận 278 mẫu sinh phẩm thân nhân còn lại; ưu tiên những người cao tuổi, sức khỏe yếu, tạo điều kiện thu mẫu tại nơi cư trú khi cần thiết.
Những trường hợp không đủ tiêu chuẩn lấy mẫu, Bộ CHQS tỉnh có trách nhiệm phối hợp Sở Y tế và cơ quan chuyên môn phân loại, xác định hướng xử lý phù hợp. Việc xác định danh tính và thông tin tới gia đình phải dựa trên kết quả có đủ căn cứ, bảo đảm chính xác, thận trọng.
Công an tỉnh Khánh Hòa phối hợp với UBND xã Diên Khánh tổ chức thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính tại khu vực Diên Khánh. Ảnh minh họa. (nguồn: baokhanhhoa.vn).
Kiên trì đi tìm từng người đã hy sinh
“Chiến dịch 500 ngày đêm” là nhiệm vụ có sự tham gia của nhiều cơ quan, địa phương và lực lượng. Phía trước vẫn còn 2.211 liệt sĩ chưa được quy tập và 424 khu vực, 2.390 thông tin cần tiếp tục xác minh, kết luận. Khối lượng công việc lớn, đòi hỏi tinh thần trách nhiệm cao và sự phối hợp chặt chẽ của các cấp, các ngành, địa phương và lực lượng liên quan.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Việt Hùng, “công việc này đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và tình cảm, có nơi tìm kiếm rất khó khăn, có thông tin phải xác minh nhiều lần”. Do đó, Chủ tịch UBND tỉnh mong muốn, các cấp, các ngành, địa phương và các lực lượng tiếp tục giữ vững tinh thần tận tâm, bền bỉ, tận dụng từng nguồn tin có giá trị; thực hiện từng việc thật cẩn trọng, chính xác và an toàn. Đồng thời, đề nghị từng cơ quan, địa phương cụ thể hóa nhiệm vụ của mình và phối hợp tổ chức thực hiện.
Đồng chí Trần Phong (thứ 3, từ phải qua) - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy và đồng chí Nguyễn Việt Hùng (thứ 4, từ trái qua) - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh tặng quà, động viên các lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực nhà lao cũ trong Thành cổ Diên Khánh. Ảnh minh họa. (nguồn: baokhanhhoa.vn).
Hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn nhiều khó khăn. Mỗi nguồn tin quý giá được tiếp nhận, mỗi khu vực được xác minh, mỗi hài cốt được tìm thấy và mỗi danh tính được xác định là thêm một bước đưa những người đã hy sinh trở về với đồng đội, gia đình. Từng nhiệm vụ phải được thực hiện với tinh thần kiên trì, thận trọng, chính xác và an toàn, góp phần thực hiện trách nhiệm đối với những người đã hy sinh và thân nhân các gia đình liệt sĩ.
Bảo Anh