Ngày 24/6 (nhằm ngày 10/5 âm lịch), tại đảo yến Hòn Nội, Công ty Yến sào Khánh Hòa tổ chức Lễ hội Yến sào Khánh Hòa năm 2026 nhằm tôn vinh truyền thống lịch sử gần 700 năm của ngành nghề yến sào, tri ân Thủy tổ, Thánh Mẫu cùng các bậc tiền nhân đã có công khai sáng, gìn giữ và phát triển nghề yến.
Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong cùng các vị lãnh đạo dâng hương lên thủy tổ ngành nghề yến sào. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong thực hiện nghi lễ dâng hương. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Công ty Yến sào Khánh Hòa thực hiện nghi lễ dâng hương lên thủy tổ ngành nghề yến sào. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Tham dự lễ hội và dâng hương có các ông: Trần Phong - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Lâm Đông - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Lữ Thanh Hải - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND tỉnh; Trần Hòa Nam - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; bà Chamaléa Thị Thủy - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo; ông Lê Hữu Trí - Tỉnh ủy viên, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách tỉnh. Cùng dự còn có nguyên lãnh đạo tỉnh; lãnh đạo các sở, ngành, địa phương và 700 cán bộ, công nhân viên công ty, các nhà phân phối, kinh doanh yến sào trên cả nước.
Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong cùng các vị lãnh đạo tham dự Lễ hội Yến sào Khánh Hòa. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Lãnh đạo, nguyên lãnh đạo công ty và các đại biểu tham dự Lễ hội Yến sào Khánh Hòa. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Theo sử sách, năm 1328, Đề đốc Thủy quân Lê Văn Đạt (thời nhà Trần) phát hiện các đảo yến tự nhiên tại vùng biển Bình Khang, đặt nền móng hình thành nghề yến sào Việt Nam. Ông được suy tôn là Thủy tổ ngành nghề yến sào. Tiếp nối truyền thống đó, An phủ sứ Bình Khang Lê Văn Quang cùng con gái là Đại đô đốc Thủy quân Tây Sơn Lê Thị Huyền Trâm đã có nhiều đóng góp trong công cuộc bảo vệ và phát triển các đảo yến. Ngày 10/5 âm lịch năm 1793 là dấu mốc ghi nhận sự hy sinh của bà Lê Thị Huyền Trâm cùng thân phụ và các tướng sĩ trong cuộc chiến bảo vệ chủ quyền biển đảo và nguồn tài nguyên yến sào. Từ đó, bà được nhân dân suy tôn là Đảo Chủ Thánh Mẫu và lập miếu thờ tại đảo yến Hòn Nội.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam phát biểu tại Lễ hội. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Phát biểu tại lễ hội, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam khẳng định, trong quá trình phát triển của địa phương, nghề yến sào luôn có vai trò, vị trí rất quan trọng. Lãnh đạo tỉnh ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, đóng góp bền bỉ của đội ngũ cán bộ, người lao động Công ty Yến sào Khánh Hòa trong hơn 35 năm xây dựng và phát triển. Ông Trần Hòa Nam đề nghị Công ty tiếp tục kiên trì định hướng phát triển gắn với bảo tồn, hài hòa giữa khai thác giá trị kinh tế với gìn giữ môi trường sinh thái biển đảo, đồng thời phát huy hiệu quả giá trị “Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia” đã được tôn vinh. Cùng với đó, cần đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và mô hình quản trị hiện đại để nâng cao chất lượng, giá trị chuỗi sản phẩm, qua đó tiếp tục khẳng định thương hiệu yến sào Khánh Hòa trên thị trường trong nước và quốc tế. UBND tỉnh cam kết luôn đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi để Công ty Yến sào Khánh Hòa phát triển bền vững, bảo vệ nguồn tài nguyên đặc hữu và đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của quê hương, đất nước. Năm 2025, “Tri thức khai thác, chế biến Yến sào Khánh Hòa” và “Lễ hội Yến sào Khánh Hòa” được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây được xem là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và tri thức nghề nghiệp đặc sắc được tích lũy, trao truyền qua nhiều thế hệ. Hiện nay, từ 8 đảo với 40 hang yến ban đầu, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã phát triển lên 33 đảo và 173 hang yến, được Tổ chức Kỷ lục châu Á công nhận là đơn vị có số lượng hang đảo yến và sản lượng khai thác yến sào đảo thiên nhiên lớn nhất châu Á. Song song với công tác bảo tồn nguồn tài nguyên thiên nhiên, doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống 7 nhà máy sản xuất với hơn 70 dòng sản phẩm, liên tục đạt danh hiệu Thương hiệu Quốc gia Việt Nam từ năm 2018 đến nay.
Hướng tới dấu mốc 700 năm ngành nghề Yến sào Khánh Hòa, doanh nghiệp đang triển khai nhiều công trình trọng điểm như nghiên cứu, xuất bản sách “Yến sào Khánh Hòa - Hành trình xây dựng, trao truyền và phát triển”; xúc tiến xây dựng Nhà Bảo tàng ngành nghề Yến sào Khánh Hòa; tiếp tục triển khai các dự án bảo tồn, phát triển, quản lý, khai thác yến sào gắn với quốc phòng, an ninh vùng ven biển.
Bí thư Tỉnh ủy Trần Phong cùng Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Hòa Nam và lãnh đạo công ty trao thưởng cho các cá nhân có thành tích xuất sắc. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Chủ tịch HĐND tỉnh Lâm Đông, nguyên lãnh đạo UBND tỉnh và lãnh đạo công ty trao thưởng cho các cá nhân có thành tích xuất sắc. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Tại lễ hội, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã trao giấy khen cho 20 cá nhân có thành tích xuất sắc tiêu biểu trong ngành nghề yến sào; tặng quà lưu niệm cho đại diện Chi tộc họ Lê thuộc phường Nha Trang và phường Nam Nha Trang nhằm ghi nhận, tri ân những đóng góp trong gìn giữ và phát huy truyền thống ngành nghề.
Các vị khách chụp hình lưu niệm tại tượng đài đảo chủ Lê Thị Huyền Trâm tại đảo yến Hòn Nội. (Ảnh: Nguyễn Phú)
Lễ hội Yến sào Khánh Hòa được tổ chức thường niên vào ngày 10/5 âm lịch, là hoạt động mang ý nghĩa văn hóa, lịch sử sâu sắc, góp phần bảo tồn giá trị di sản nghề truyền thống, đồng thời quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy phát triển du lịch và kinh tế biển theo hướng bền vững.
Nguyễn Phú