Ngày 23/10, tại trụ sở Văn phòng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng chủ trì Hội nghị toàn quốc thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ.
Quang cảnh hội nghị tại trụ sở Văn phòng Chính phủ. (Ảnh: baochinhphu.vn).
Hội nghị do Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Văn phòng Chính phủ tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với điểm cầu các địa phương trong nước. Dự hội nghị có Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; lãnh đạo 10 bộ, cơ quan; đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp. Tham dự hội nghị tại điểm cầu Khánh Hòa có ông Lê Huyền - Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành, viện, trường đại học, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định đã phân tích thực trạng, những điểm nghẽn và giải pháp thúc đẩy liên kết viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ. Theo Thứ trưởng, giai đoạn 2021-2025, doanh nghiệp chủ trì 181/1.451 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia, chiếm 12,5% về số lượng và 25,7% về kinh phí; tỷ lệ nhiệm vụ cấp địa phương có doanh nghiệp liên kết, đối ứng vốn đạt khoảng 21%.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: baochinhphu.vn).
Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), Việt Nam xếp thứ 24/133 quốc gia, nền kinh tế về hợp tác nghiên cứu và phát triển giữa trường đại học với doanh nghiệp. Tuy nhiên, đầu tư nghiên cứu và phát triển (R&D) của doanh nghiệp còn thấp, nguồn nhân lực nghiên cứu chủ yếu tập trung tại các trường đại học, viện nghiên cứu, chưa đến 28% doanh nghiệp lớn có bộ phận R&D.
Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định xác định 7 điểm nghẽn chính trong liên kết viện, trường với doanh nghiệp, gồm: Nghiên cứu chưa sát nhu cầu thị trường; vốn đối ứng của doanh nghiệp chưa được hiện thực hóa đầy đủ; vướng mắc trong định giá, góp vốn bằng tài sản công và khai thác kết quả nghiên cứu; thiếu văn phòng chuyển giao công nghệ chuyên nghiệp; động lực đổi mới sáng tạo và năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp còn hạn chế; thiếu chính sách mua sắm công hỗ trợ sản phẩm công nghệ mới; phân bổ ngân sách chưa gắn chặt với kết quả hợp tác và hệ thống chỉ số đánh giá chưa đồng bộ.
Quang cảnh tham dự hội nghị tại điểm cầu Khánh Hòa. (Ảnh: Bảo Anh).
Để khắc phục các điểm nghẽn, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất triển khai các giải pháp ngay từ cuối năm 2026, trong đó chú trọng hoàn thiện cơ chế đánh giá hiệu quả liên kết, phát triển nhân lực nghiên cứu và thúc đẩy thương mại hóa kết quả khoa học và công nghệ. Trước hết là xây dựng bộ 10 chỉ số đánh giá mức độ liên kết, dự kiến đưa vào Sách trắng khoa học và công nghệ từ năm 2027; hoàn thiện cơ chế luân chuyển, công nhận thời gian giảng viên làm việc tại doanh nghiệp; thúc đẩy mô hình doanh nghiệp khởi nguồn từ kết quả nghiên cứu (spin-off)...
Trong chương trình hội nghị, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp cũng trao đổi, giải đáp tập trung vào 5 nhóm vấn đề: Doanh nghiệp tham gia xác định và đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ; cơ chế Nhà nước và doanh nghiệp cùng đầu tư, chia sẻ rủi ro; kết nối doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức nghiên cứu phù hợp; sở hữu trí tuệ, tài sản, quyền và lợi ích của các bên; thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa công nghệ và sản phẩm ra thị trường.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Huyền cùng lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tham dự hội nghị trực tuyến tại Khánh Hòa. (Ảnh: Bảo Anh).
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách thúc đẩy khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xác định đây là những động lực tăng trưởng mới, góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững. Thể chế, chính sách trong lĩnh vực này đang chuyển từ kiểm soát quy trình đầu vào sang quản lý kết quả, sản phẩm đầu ra và chấp nhận rủi ro; từ quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Tuy nhiên, việc đưa chính sách vào thực tiễn còn chậm, nhất là trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ; liên kết giữa Nhà nước, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và thị trường chưa chặt chẽ, trong khi nhiều nhiệm vụ nghiên cứu chưa xuất phát từ nhu cầu thực tế.
Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, viện nghiên cứu, trường đại học, tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp tập trung nhận diện đúng những tồn tại, hạn chế, làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp tháo gỡ; chỉ rõ những bất cập về thể chế, cơ chế tham gia nghiên cứu, tài chính, sử dụng kết quả khoa học và công nghệ, thương mại hóa sản phẩm.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh cần làm rõ nguyên nhân doanh nghiệp chưa quan tâm với kết quả nghiên cứu của viện, trường và vì sao nhiều kết quả đã được đầu tư nguồn lực nhưng chưa được ứng dụng, chưa tiếp cận thị trường. Trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp cụ thể, hướng tới xây dựng mối liên kết thực chất giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, thúc đẩy ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, tạo ra sản phẩm và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế.
Bảo Anh