Không chỉ gìn giữ một nghề truyền thống mang lại sinh kế ổn định, làng xoi trầm Phú Hội 1 (xã Vạn Thắng) từ lâu đã trở thành nét đặc trưng trong đời sống kinh tế - văn hóa địa phương. Lợi thế nằm gần Khu đô thị - du lịch Cổ Mã - Tu Bông thuộc Khu kinh tế Vân Phong mang lại cho Vạn Thắng cơ hội lớn để phát triển du lịch cộng đồng kết hợp thương mại. Tuy nhiên, để phát huy tối đa tiềm năng, địa phương cần giải quyết các bài toán về liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu và tổ chức dịch vụ, qua đó định hình trầm hương Vạn Thắng thành sản phẩm du lịch đặc trưng của khu vực phía Bắc tỉnh Khánh Hòa.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Long Biên và đoàn công tác tại buổi làm việc với lãnh đạo xã Vạn Thắng (Ảnh: Thanh Thanh).
Phát huy giá trị làng nghề truyền thống
Khánh Hòa được biết đến với danh xưng “xứ Trầm hương”, gắn với những giá trị văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy ấy, làng nghề xoi trầm hương thôn Phú Hội 1 là một trong những địa chỉ lưu giữ nghề chế tác trầm hương truyền thống của địa phương. Năm 2016, làng nghề được UBND tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống theo Quyết định số 2661/QĐ-UBND ngày 7/9/2016.
Hiện làng nghề xoi trầm ở xã Vạn Thắng có khoảng 400 hộ tham gia sản xuất, gia công, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 1.000 lao động, với thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng/người/tháng. Nguồn nguyên liệu trầm hương sau khi thu mua từ các vùng trồng trên cả nước được các nghệ nhân và thợ giỏi tại Vạn Thắng tỉ mỉ chế tác thành nhiều dòng sản phẩm đa dạng. Từ nhang trầm, trầm miếng, trầm cảnh đến vòng tay, hàng mỹ nghệ cao cấp... các sản phẩm nơi đây không chỉ phục vụ tiêu dùng nội địa mà còn đến với các thị trường quốc tế như Trung Quốc, Đài Loan và khu vực Trung Đông. Đáng chú ý, nhiều sản phẩm trầm hương của làng nghề đã được đánh giá, công nhận đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 4 sao, chiếm khoảng 80% tỷ lệ sản phẩm OCOP của xã, góp phần khẳng định giá trị thương hiệu và chất lượng của trầm hương Vạn Thắng.
Bên cạnh lợi thế về làng nghề, xã Vạn Thắng còn sở hữu hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú như đình Phú Hội, lăng Phú Hội, đình Quảng Hội, đình Bình Trung, cùng các cây sao cổ thụ hàng trăm năm tuổi và không gian văn hóa tín ngưỡng “Bản cúng cửa rừng” độc đáo. Sự kết hợp giữa di sản nghề truyền thống và cảnh quan làng quê thanh bình chính là nguồn tài nguyên vô giá để phát triển các tour du lịch trải nghiệm, giúp du khách trực tiếp tìm hiểu quy trình xoi trầm, làm nhang và thưởng thức không gian văn hóa trầm hương đặc trưng.
Hướng đến hệ sinh thái du lịch trải nghiệm
Xã Vạn Thắng có hơn 400 hộ dân làm nghề xoi trầm (Ảnh: Thanh Thanh)
Dù sở hữu tiềm năng lớn và đã được UBND tỉnh công nhận là điểm đến phát triển du lịch cộng đồng vào năm 2023, hoạt động du lịch tại làng nghề xoi trầm Vạn Thắng nhìn chung vẫn đối mặt với không ít rào cản. Theo lãnh đạo xã Vạn Thắng, hầu hết các hộ sản xuất trầm hương tại địa phương vẫn vận hành theo quy mô gia đình nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết chặt chẽ theo chuỗi giá trị. Mặt khác, dù địa phương đã được đầu tư một số hạng mục phục vụ trưng bày, giới thiệu sản phẩm và nhà chế tác trầm hương, nhưng việc khai thác và vận hành các hạng mục này vẫn chưa phát huy hết hiệu quả. Làng nghề chưa hình thành được một không gian văn hóa tập trung hoạt động thường xuyên để đón tiếp, hướng dẫn du khách một cách đồng bộ và chuyên nghiệp. Khách du lịch đến đây chủ yếu thông qua sự giới thiệu cá nhân hoặc đi lẻ, chưa có các chương trình tour du lịch làng nghề hoàn chỉnh kết nối các điểm đến trong vùng, khiến hoạt động du lịch vẫn mang tính tự phát và thiếu ổn định.
Bên cạnh đó, hiện nay chưa có hệ thống nhận diện và thương hiệu tập thể thống nhất để quảng bá cho các sản phẩm trầm hương của địa phương. Do đó, việc xây dựng và phát triển thương hiệu chung cho sản phẩm trầm hương của làng nghề là một yếu tố quan trọng nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Thời gian qua, UBND xã Vạn Thắng đã chủ động phối hợp với các sở, ngành của tỉnh xây dựng Đề án phát triển không gian, hệ sinh thái và thương hiệu làng trầm Vạn Thắng gắn với Khu kinh tế Vân Phong giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Mô hình mới hướng đến việc chuyển dịch từ “làng nghề sản xuất phân tán” sang “không gian văn hóa, trải nghiệm, thương mại và du lịch trầm hương”, bao gồm 8 hợp phần chính (di sản sống và cộng đồng nghệ nhân; không gian văn hóa trầm hương; hệ sinh thái sản phẩm trầm hương cao cấp; du lịch trải nghiệm và kinh tế sáng tạo; thương hiệu đa tầng và thị trường cao cấp; liên kết không gian vùng và hành lang phát triển; quản trị, chuyển đổi số và cơ chế vận hành; cơ chế tài chính và huy động nguồn lực phát triển) nhằm kết nối di sản, chuỗi sản phẩm cao cấp, liên kết vùng và ứng dụng quản trị số trong vận hành.
Đồng bộ giải pháp nâng tầm thương hiệu trầm hương Vạn Thắng
Nhằm tháo gỡ các vướng mắc và tạo động lực bứt phá cho làng nghề, trong buổi làm việc tại làng nghề trầm hương xã Vạn Thắng vào giữa tháng 10/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Long Biên giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp chặt chẽ với địa phương khẩn trương nghiên cứu, xây dựng chuỗi sản phẩm du lịch kết nối làng nghề xoi trầm Vạn Thắng với các điểm đến nổi tiếng tại xã Đại Lãnh và các khu vực lân cận. Sự kết nối này được kỳ vọng sẽ mở ra các hành trình trải nghiệm đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách khi đến với vùng đất phía Bắc tỉnh Khánh Hòa. Các sở, ngành liên quan khẩn trương tham gia đóng góp ý kiến để hoàn thiện Đề án phát triển làng trầm Vạn Thắng, bảo đảm tính khoa học, khả thi và phù hợp với quy hoạch chung.
Sản phẩm hương trầm của xã Vạn Thắng (Ảnh: Thanh Thanh).
Lãnh đạo tỉnh cũng đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ tham mưu văn bản trình UBND tỉnh đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ sớm nghiên cứu, ban hành bộ tiêu chuẩn quốc gia về trầm hương. Đây sẽ là căn cứ pháp lý quan trọng để phân loại, kiểm định chất lượng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ cần đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt Nhiệm vụ “Xây dựng, quản lý và phát triển nhãn hiệu tập thể Trầm hương Vạn Thắng” cho các sản phẩm trầm hương của địa phương nhằm tạo công cụ bảo hộ uy tín và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.
Đối với xã Vạn Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh yêu cầu tiếp tục bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa độc đáo của làng nghề; tập trung mở rộng không gian du lịch cộng đồng gắn liền với việc giữ gìn bản sắc văn hóa bản địa và cảnh quan thiên nhiên. Đặc biệt, địa phương cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các hộ sản xuất, cơ sở kinh doanh cá thể tích cực tham gia vào hợp tác xã trầm hương để tăng cường kết nối các hộ làm nghề, chuẩn hóa quy trình chế tác, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm, từ đó nâng cao giá trị gia tăng của trầm hương và tạo dựng nguồn sinh kế ổn định, bền vững cho cộng đồng dân cư địa phương.
Thanh Thanh