Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng chí Lê Hoài Trung, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đã trình bày chuyên đề "Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hoá và vị thế đất nước".
Đồng chí Lê Hoài Trung, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao trình bày chuyên đề "Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hoá và vị thế đất nước" - Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Chuyên đề tập trung vào 3 nội dung lớn: (i) đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIV, nhất là một số điểm mới, nổi bật; (ii) yêu cầu "Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước"; (iii) định hướng hành động để phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới.
Vị trí, mục tiêu, nguyên tắc, phương châm đối ngoại
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh đường lối đối ngoại Đại hội XIV là một bộ phận trong tổng thể đường lối của Đảng, kế thừa truyền thống đối ngoại, ngoại giao của dân tộc ta, các nội hàm cốt lõi, xuyên suốt từ các kỳ Đại hội trước và phản ánh các thành tựu đạt được trong suốt lịch sử Cách mạng Việt Nam, đặc biệt là thế và lực mới của đất nước ta sau 40 năm Đổi mới.
Đồng thời, đường lối đối ngoại Đại hội XIV có nhiều đổi mới về tư duy, có tính đột phá mạnh mẽ đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và những biến động lớn hết sức nhanh, phức tạp trong tình hình thế giới, khu vực hiện nay.
Theo đó, tại văn kiện Đại hội lần thứ XIV, Đảng ta khẳng định "thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại".
Mục tiêu của đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV là bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc; hợp tác bình đẳng, cùng có lợi; chủ động đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển trên tinh thần là bạn, đối tác tin cậy, thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh "nguyên tắc" là bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại; triển khai đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các hoạt động đối ngoại trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân.
"Phương châm" của đường lối đối ngoại Đại hội XIV là tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc chủ động ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tranh thủ các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài cho phát triển đất nước.
Về một số định hướng lớn gồm: Đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, thực chất, ổn định; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả; đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trong đó trọng tâm là ngoại giao kinh tế; kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương; cùng các nước thành viên xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực; xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại.
Những nội hàm mới trong đường lối đối ngoại của Việt Nam
Bên cạnh các nội hàm cốt lõi, có tính xuyên suốt nêu trên, lần này Đại hội Đảng XIV đã bổ sung nhiều nội hàm mới, rất quan trọng trong đường lối đối ngoại, trong đó nổi bật là:
Thứ nhất, nhấn mạnh mục tiêu "Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước".
Mục tiêu nêu trên được đưa ra trong bối cảnh đối ngoại, hội nhập quốc tế vừa qua đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật nhưng dư địa để củng cố hơn nữa cục diện đối ngoại rộng mở, thuận lợi cho đất nước vẫn còn lớn. Đồng thời, những yêu cầu cấp bách của đất nước trong kỷ nguyên mới và những thay đổi mang tính thời đại trên thế giới hiện nay đòi hỏi đối ngoại Việt Nam phải vươn lên những tầm cao mới.
Thứ hai, bổ sung "tự chủ chiến lược", "tự cường". Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh đây là quan điểm chỉ đạo chung, rất quan trọng với đối ngoại, đồng thời cũng là tư tưởng lớn của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bác Hồ từng khẳng định: "Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập", và "muốn người ta giúp cho, thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã". Quan điểm này hoàn toàn phù hợp với quy luật cách mạng Việt Nam, đó là sức mạnh bên trong đóng vai trò quyết định, sức mạnh bên ngoài từ đoàn kết, hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng.
Thứ ba, khẳng định vai trò, sứ mệnh của đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên. Văn kiện đã nêu rõ "đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên".
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung lý giải "trọng yếu, thường xuyên" là công việc có tầm quan trọng hàng đầu, liên quan đến sự sống còn, an nguy, thịnh suy của đất nước, gắn với lịch sử dựng nước và giữ nước; là một phương thức quan trọng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Tính trọng yếu, thường xuyên đòi hỏi bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối, trực tiếp của Đảng, sự quản lý thống nhất của Nhà nước, sự tham gia của cả hệ thống chính trị, trong đó có sự thể chế hóa phối hợp chặt chẽ giữa 3 trụ cột Quốc phòng – An ninh – Đối ngoại, giữa Trung ương với địa phương, giữa các ban, bộ, ngành. Đây cũng là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân và là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, trong đó các lực lượng làm công tác đối ngoại đóng vai trò nòng cốt và chủ công trong triển khai.
Ảnh: VGP/Nhật Bắc
Yêu cầu đối với đối ngoại trong kỷ nguyên mới
Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, trong kỷ nguyên mới, đối ngoại phải thể hiện rõ tâm thế mới, khát vọng mới của dân tộc Việt Nam sau 40 năm Đổi mới, phải góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm mà Đảng ta đã đề ra và mong ước của Bác Hồ là đưa Việt Nam "sánh vai các cường quốc năm châu".
Theo đó, để tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước, đối ngoại trong kỷ nguyên mới cần đáp ứng 3 yêu cầu, trước hết là góp phần giữ vững môi trường hòa bình, nhận diện và hóa giải các nguy cơ xung đột, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, tranh thủ thời cơ, củng cố cục diện đối ngoại thuận lợi cho đất nước, tạo dựng các khuôn khổ quan hệ bền vững, có chiều sâu, ổn định, thực chất với các đối tác; định vị đất nước một cách có lợi nhất trong trật tự thế giới mới.
Thứ hai, chủ động phát huy vai trò đi trước, mở đường trong việc tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để phục vụ các lợi ích an ninh, phát triển của đất nước, đóng góp thiết thực cho mở rộng không gian phát triển, kiến tạo cơ hội mới, 3 đột phá chiến lược và các chuyển đổi quan trọng của đất nước. Đặc biệt, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ sau Đại hội Đảng XIV.
Thứ ba, góp phần nâng cao vị thế, uy tín, hình ảnh đất nước trên trường quốc tế; huy động được sự giúp đỡ, tin tưởng và đồng hành của bạn bè, đối tác quốc tế đối với vai trò, vị thế lớn hơn của ta trên trường quốc tế trong kỷ nguyên mới, đúng như tinh thần văn kiện là "tham gia chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế", góp phần xây dựng và bảo vệ trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng dựa trên luật pháp quốc tế.
Sáu nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai
Để triển khai tốt các định hướng trên, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho rằng, các cấp, các ngành tập trung thực hiện một số trọng tâm công việc sau:
Một là, thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về mục tiêu, nhiệm vụ, vai trò, vị trí của đối ngoại trong đường lối của Đại hội Đảng XIV, đặc biệt là tính "trọng yếu, thường xuyên" để hiểu đúng, đầy đủ, sâu sắc và thống nhất hành động trong cả hệ thống chính trị.
Hai là, khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội Đảng XIV, trong đó cần tập trung hoàn thiện các quy định của Đảng về triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế. Các cấp, các ngành nghiên cứu xây dựng quy chế về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại ở cấp của mình để bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả.
Các ban, bộ, ngành địa phương căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ của mình, chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao để xác định tầm nhìn, mục tiêu, giải pháp để cụ thể hoá, triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng XIV.
Nghiên cứu hình thành các cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế để bảo đảm phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị.
Ba là, đẩy mạnh xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới trên 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân và tất cả các lĩnh vực của công tác đối ngoại.
Theo đó, cần mở rộng hơn nữa mạng lưới quan hệ hợp tác không chỉ với các đối tác truyền thống là các quốc gia, tổ chức mà với cả các đối tác mà đất nước đang có nhu cầu thúc đẩy như các tập đoàn công nghệ lớn, đặc biệt là công nghệ mới nổi.
Đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững; nắm chắc tình hình, làm tốt công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu cho Đảng và Nhà nước, tuyệt đối không để đất nước bị động, bất ngờ trong bất kỳ tình huống nào.
Bốn là, bố trí nguồn lực phù hợp cho đối ngoại tương xứng với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu của nhiệm vụ trong tình hình mới.
Năm là, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Nhân dân.
Theo đó, tập trung xây dựng bộ máy tổ chức tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, làm tốt công tác xây dựng Đảng, đội ngũ cán bộ "vừa hồng, vừa chuyên", có cả đức, sức, tài, có kỷ luật, kỷ cương, gương mẫu, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, có ý thức trách nhiệm cao trước lịch sử, trước Nhân dân, từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân phục vụ, đáp ứng yêu cầu trong kỷ nguyên mới.
Sáu là, tăng cường hơn nữa sự phối hợp hiệu quả, đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành, tỉnh thành, địa phương, giữa các lực lượng làm công tác đối ngoại như đối ngoại Quốc hội, đối ngoại Quốc phòng, đối ngoại Công an nhân dân, đối ngoại địa phương, cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân trong và ngoài nước trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế.
Theo baochinhphu.vn
Xem bản tin gốc của Báo Chính phủ tại đây.